Ở xã hội Âu Mỹ, ngay từ lúc còn nhỏ trẻ em đã được dạy dỗ rất bài bản về vốn sống, về những ứng xử tối thiểu và học sống có trách nhiệm với chính bản thân mình và với xã hội. Chúng được dạy cách đi đứng, nói cười, dạy cách sống văn minh và hai từ Cảm ơn và Xin lỗi chính là một trong số những nếp sống văn minh đầu tiên chúng được học. Lớn lên, chúng trở thành những công dân chuẩn mực trong cư xử, có đạo đức và có trách nhiệm với cộng đồng xã hội. Chỉ số EQ của người nước ngoài thường rất cao cũng chính là do những giáo dục cơ bản này. Họ không vô cảm thờ ơ với xung quanh, không đứng nhìn một người gặp nạn ở nơi công cộng với ánh mắt vô cảm, không chen lấn chốn đông người, biết giúp đỡ phụ nữ, người già và trẻ nhỏ. Và chắc chắn 2 chữ Cảm ơn và Xin lỗi luôn thường trực trong cách hành xử của họ. Sang Châu âu một lần, điều tôi không thể quên là nụ cười của người xung quanh, là câu Xin chào với cả những người xa lạ, là Cảm ơn khi họ vừa nhận được điều gì đó tốt lành từ người khác, và lập tức Xin lỗi khi họ mắc lỗi. Cuộc sống thực sự mềm mại êm đềm, không bực dọc chửi bới. Và chắc có lẽ vì vậy mà năng suất lao động của họ rất cao, nụ cười luôn nở trên môi họ. Thói quen đó đã trở thành nét văn minh trường tồn qua hàng trăm năm trên đất nước họ mà dù biết bao đổi thay, chiến tranh, loạn lạc hay suy thoái kinh tế.
Xét trong Xã hội Việt Nam, một đất nước cũng đã qua bao mùa đổi thay, trải qua biết bao biến động thăng trầm của lịch sử, con người Việt nam có thực sự đi lên như tiêu chí mong muốn không? Hoàn toàn không... Tôi đang sống trong chính xã hội đó, từng ngày chứng kiến và từng ngày thất vọng. Giáo dục Việt Nam ra sức cải tiến, nâng cao hết chương trình học này đến chương trình học khác, mở rộng rồi thu hẹp, bổ sung rồi xóa bỏ, nhưng ngay từ gốc rễ là những mầm non đất nước trẻ em đâu được dạy những điều tối thiểu đó. Đấy là từ phía nhà trường, gia đình thì sao. Trẻ nhỏ đâu chỉ học ở sách vở từ những bài giáo dục công dân thông thường, ngày ngày ra rả đọc như hô khẩu hiệu, mà chúng còn học từ những ứng xử hàng ngày của người lớn. Vậy người lớn đang ứng xử ra sao đây, họ sống thờ ơ, vô cảm trước những đổi thay xung quanh; trái tìm sắt đá trước nhưng đau thương trong cuộc đời, mạnh ai nấy sống, ích kỷ và bon chen đến cực độ.
Ra đường một va chạm nhỏ thôi cũng chửi nhau, cãi nhau văng tục; ai có khó khăn thì số người kia đứng nhìn. Cảm ơn, Xin lỗi chỉ là hai tiếng xa xỉ trong ngôn ngữ giao tiếp của người Việt Nam lúc này. Vào nhà hàng, khách sạn nhận viên phục vụ đặt bịch ly nước xuống bàn không có nổi một nụ cười; khách hàng cũng chẳng buồn cảm ơn. Cuối cùng cái còn lại trong cuộc sống là những bực dọc, những oán ghét, hay sự thờ ơ vô cảm đến đắng lòng.
Trong cuộc sống để nói Cảm ơn hay Xin lỗi đâu phải là quá khó nhưng hai tiếng này lại đang dần trở thành xa lạ trong xã hội Việt Nam. Hạnh phúc biết bao khi một người người ngã cảm ơn khi bạn diu họ lên, hạnh phúc biết bao khi một cuộc va chạm xe dù chẳng biết ai đúng ai sai bạn nghe thấy người kia nói lời xin lỗi, hạnh phúc thật nhiều khi bạn khổ công làm ra một sản phẩm cho rất nhiều người xung quanh sử dụng (như một cuốn sách, một bản nhạc) và nhận được một lời cảm ơn dù chỉ của người xa lạ.... nhưng buồn biết bao khi giờ đây điều đó đã không tồn tại hoặc rất hiếm hoi xuất hiện. Xin lỗi dường như khó khăn hơn Cảm ơn rất nhiều vì theo bản chất con người thì không một ai muốn nhận sự thiệt thòi về mình, và ai cũng cho cái tôi mình quá lớn. Để những câu nói bình dị ấm áp này được thốt lên trong ứng xử hàng ngày thì bản thân con người phải nhận ra giá trị của nó và coi nó như vốn liếng để bước chân vào một xã hội văn minh đúng nghĩa. Văn minh là đâu phải khoác lên mình cái áo đẹp, đi chiếc xe sang trọng, nhiều bằng cấp mà đó là ứng xử trong cuộc sống từ tâm của mình. Và tất nhiên, cũng phải loại trừ những lời cảm ơn hay xin lỗi sáo rỗng, không chân thành chỉ vì lợi ích cá nhân.
Việt Nam muốn thay đổi hãy bắt đầu từ ngày hôm nay, từ những lời nói và hành động đơn giản và bình dị nhất. Người Việt Nam dù sống ngay tại quê nhà hay bất cứ nơi nào trên thế giới cũng cần học nhưng thói quen đẹp đẽ và nhân rộng những lối sống cao đẹp để thế hệ đi sau được trưởng thành trọng những nền tảng đạo đức chuẩn mực nhất.
PS: Cảm ơn những đóng góp chân thành của quý anh chị cho những suy nghĩ của tôi
