Vasa - con tàu định mệnh

(Con tàu có số phận kỳ lạ, di sản hàng hải nguyên vẹn nhất thế kỷ 17)

Bất chợt nhớ đến những ngày tháng êm đềm tại Thụy Điển lần dở lại ký ức và ngồi phác họa vài dòng cho khỏi quên về đất nước tươi đẹp này, nhưng mục đích chính của bài viết là tập trung vào Con tàu định mệnh, một di sản hàng hải tuyệt vời. Thuỵ Điển là một trong những nước có mức sống cao nhất thế giới. Với diện tích đứng hàng thứ 5 Châu âu, dân số khoảng 9tr người, với thiên nhiên phong phú và đa dạng, Thuỵ Điển đã từng được ghi nhận là mô hình tiên tiến về chế độ phúc lợi xã hội. Từ một nước nghèo nhất Châu âu vào giữa thế kỷ XIX, sau một thế kỷ, Thuỵ Điển đã trở thành một trong những nước phát triển hàng đầu thế giới, có vị trí và uy tín cao trên trường quốc tế. Đất nước Thụy Điển nổi tiếng bởi những món ăn ngon chế biến từ khoai tây, quán ăn luôn được bày biện giản dị như người dân Thụy Điển. Khí hậu quanh năm trong lành, mùa hè vào buổi sáng nhiệt độ ngoài trời chỉ có 8độ, nhưng vô cùng dễ chịu. Đất nước đại diện cho xứ sở Bắc Âu xinh đẹp này hấp dẫn tôi trong mọi linh vực, mọi thứ và mọi nơi tôi dừng chân. Và một trong những nơi đó là các viện bảo tàng. Với đầu óc tổ chức khoa học, thói quen lưu trữ tài liệu và thái độ trân trọng các di sản Thuỵ Điển đã cho cả thế giới khâm phục qua hệ thống các bảo tàng lớn nhỏ ở đất nước này. Điểm đến đầu tiên của tôi là bảo tàng Vasa nơi trưng bày một con tàu có số phận kỳ lạ. Trước khi đến bảo tàng tôi đi thăm một số thắng cảnh xung quanh thủ đô Stockholm.

Trong ánh nắng vàng chan hoà của buổi sáng mùa hè chúng tôi thả bộ băng qua các dãy phố. Thủ đô Stockholm nằm yên ả dưới những hàng cây, bầu trời trong vắt và nước hồ trong xanh. Cả thành phố được bao phủ bởi hai gam màu chủ đạo: màu vàng của nắng và màu xanh của bầu trời, mặt nước, rừng cây. Một bức tranh với sắc màu rực rỡ, lung linh, bình yên và thanh thản, Trên mặt sông mấy con vịt trời lặng lẽ bơi, sưởi mình trong nắng. Cuộc sống dường như êm ả đến mức nó thấm đều lên từng nhành cây ngọn cỏ. Dưới ánh nắng chẳng chút gay gắt, những cơn gió lùa qua mặt hồ như thấm vào từng thớ thịt trên cơ thể tôi: bình yên và dịu mát. Thật chẳng uổng phí khi được ngắm nhìn và cảm nhận xã hội của một đất nước có mức sống đỉnh cao như Thuỵ Điển. Đứng trên bờ sông nhìn về phía kia tôi cảm giác như có một phần nước Nga trong đó: cổ kính và thánh thiện. Từng mái nhà cổ kính vươn cao lên bầu trời xanh và kiêu hãnh soi mình xuống mặt nước. Ko biết sẽ phải mất bao nhiêu ngôn ngữ đẹp để diễn tả cho cảnh sắc nơi đây. Đứng trên chiếc cầu nhỏ nhìn ra xa, hít căng lồng ngực bầu không khí trong lành tôi cảm giác có gì đó thật thân thuộc bên mình. Tất cả tâm hồn cứ trải dài ra trong không gian thoáng đãng.

Đi dọc bờ sông chúng tôi tiến về phía bảo tàng Vasa, nơi cất giữ niềm tự hào của người dân Thuỵ Điển. Bước vào khu vực bảo tàng là một khoảng vườn rất rộng là nơi để dừng chân nghỉ ngơi và sưởi nắng của du khách. Bảo tàng năm sừng sững trên một khu đất rộng mang biểu tượng con tàu, con tàu của định mệnh. Bước qua cánh cửa bảo tàng chúng tôi bước vào một gian sảnh lớn với ánh sáng mờ ảo đủ tạo nên cảm giác về một con tàu đã chết, chìm sâu dưới đáy đại dương. Chúng tôi thốt lên :"đúng là con tàu ma quỷ". Nó ma quỷ ở chỗ sau hơn 300 năm chìm sâu dưới đáy đại dương giờ nó lại đứng đây sừng sững không một vết rạn nứt, dàn cột buồm dây chão, cánh buồm vẫn như lúc nó vừa giong buồm ra khơi. Bên hông tàu là những ô cửa để hướng nòng pháo ra ngoài. Thân tàu được chạm khắc hình những con sư tử, nàng tiên cá, chiến binh La Mã và các vị thần Hy lạp.

Và nét sơ lược về con tàu Vasa: Đó là chiếc tàu chiến hiện đại nhất lúc bấy giờ với 64 cỗ đại pháo được đóng để phục vụ cuộc chiến tranh của nhà vua Gustavus Adolphus. Tàu được đóng trong vài năm, nhưng khi hạ thuỷ đã chìm sau vài phút khởi hành và ngủ yên suốt 333 năm (1628-1961) dưới đáy biển ở độ sâu 30m. vào ngày 24/4/1961 người Thuỵ Điển làm kinh ngạc cả thế giới khi đã trục vớt gần như nguyên vẹn con tàu chiến dài hơn 60m, cao khoảng 40m - di vật hàng hải hoàn chỉnh nhất thế kỷ 17.

Thực sự kinh ngạc về sự đồ sộ của con tàu, tôi choáng ngợp trước những thông tin liên quan đến con tàu. Xung quanh đại sảnh là khu vực trưng bày được tổ chức có hệ thống với nhiều tầng không gian khác nhau bao gồm: mô hình con tàu chiến thu nhỏ, mô hình quang cảnh và cách thức xây dựng con tàu của người dân Thuỵ Điển thế kỷ 17, mô hình phương pháp trục vớt con tàu... Bên cạnh đó là khu vực phòng chiếu phim, phòng chơi game về con tàu Vasa và công trình phục dựng gương mặt của một số trong hơn 100 người đã chết theo con tàu năm xưa. Trong không gian mờ ảo, và mùi gỗ ngai ngái nồng nồng tôi cảm giác như đang đứng trên con tàu định mệnh năm xưa, nó cho thấy sự tài giỏi của người dân Thuỵ điển cách đây 4 thế kỷ. Cuộc sống hồi đó dường như đã chứa đầy những mưu toan, tính toán và đầu óc thống trị của hoàng gia Thuỵ Điển. Một thế kỷ với những cuộc chiến tranh máu lửa cháy rừng rực trong suốt chiều dài lịch sử nhân loại. Sau bao năm ròng rã tốn nhiều sức người sức của con tàu Vasa được lệnh hạ thuỷ trong con mắt trầm trồ thán phục của hoàng gia và của người dân Thuỵ Điển, 10ph trôi qua Vasa chòng chành mất thăng bằng và từ từ chìm xuống không một dấu tích. Tất cả đã chìm xuống dưới đáy đại dương để rồi 300 năm sau Thuỵ Điển lại một lần nữa tự hào chào đón sự trở lại của Vasa. Để nói về Vasa có lẽ sẽ phải mất rất nhiều lời diễn tả nhưng tôi thực sự nể phục nên khoa học của Thuỷ điển.

Xem những thước phim quý giá tại phòng chiếu phim của bảo tàng về quá trình trục vớt con tàu Vasa tôi không khỏi kinh ngạc về nền khoa học cũng như đầu óc của các chuyên gia khi đưa con tàu định mệnh này trồi lên mặt nước nguyên vẹn đến kinh ngạc. Sau khi được trục vớt rất nhiều nhà khảo cổ học và các thợ thủ công đã được mời đến đển phục chế lại tất cả các đồ vật trên tàu theo đúng nguyên mẫu và màu sắc gốc. Nguyên nhân chìm tàu ngủ yên cách đây 300 năm đã nhanh chóng được người ta lý giải: đó là do cách bố trí thiếu hợp lý của các khẩu súng thần công, không cân bằng trọng lượng và chiều cao thân tàu.

Vasa ngày nay vẫn đứng đó sừng sững như một chứng nhân của nền khoa học và con người Thuỵ Điển. Nó kiêu hãnh và đáng tự hào.