Giáo dục và tư duy lối mòn, xáo rỗng

Con người sinh ra với bản năng vốn có được hình thành từ trong bào thai, đó là những gì nòi giống ban tặng. Qua quá trình trưởng thành lớn lên, ngoài nhu cầu ăn uống ngủ nghỉ để bảo tồn cơ thể sống, đáp ứng sự phát triển mạnh mẽ để sinh tồn theo thời gian thì cái mà con người trong bất cứ một xã hội nào cũng cần đó là giáo dục. Giáo dục ở xã hội Việt Nam những năm tháng gần đây đã trở thành vấn đề nổi cộm, gây tranh cãi, bất bình trong mọi tầng lớp dân cư, từ già cho tới trẻ, từ giàu cho tới nghèo và đặc biệt hơn nữa là những ai có con em đang đến độ tuổi đi học. Tôi luôn tự đặt câu hỏi là tại sao người nước ngoài họ lại tự tin đến thế, giao tiếp xã hội hoạt bát, lối sống và suy nghĩ tích cực, đó là bởi vì phương pháp giáo dục cho thế hệ trẻ của họ từ khi đặt chân vào cổng trưởng học đã hoàn toàn khác ta. Điều mà giáo dục Phương Tây họ luôn chú trọng đó là tư chất bản thân, thiên hướng bẩm sinh và từ đó họ định hương tương lai cho con em họ. Trẻ em luôn đươc tôn trong ngay từ những nét chữ đầu đời cho dù đứa trẻ đó cầm bút bằng tay nào. Với họ điều đó không quan trọng bằng việc dạy đứa trẻ đó học ăn học nói, học thói quen sống tốt, học cách thu xếp tự lập với cuộc sống cá nhân, học cách giao tiếp, hòa mình vào thiên nhiên để biết yêu thương cả những nhành cây ngọn cỏ hay những con vật nhỏ bé nhất. Bước chập chững vào chốn học đường họ dạy chúng lời hay ý đẹp, biết tự sắp xếp đồ dùng học tập, biết cách ăn cơm tập thể cho dù còn nhiều vương vãi, vụng về. Họ tôn trong suy nghĩ của trẻ dù là nhỏ nhất và chỉ định hướng con đường đúng chứ không bắt trẻ đi theo bất cứ lối mòn cổ hủ nào.

Còn giáo dục của ta thì sao đây. Qua bao nhiêu năm nó không những dậm chân tại chỗ mà còn tụt dốc đến thảm hại. Trẻ em trước khi vào lớp 1 phải xét tuyển đầu vào, không đánh vần được, không viết được hay làm toán được thì bị cho là có bệnh phải đi khám. Mà đã đi khám là kiểu gì ra khỏi cổng bệnh viện cũng có bệnh, vậy là cha mẹ cứ mang trong mình những cục u sầu não trong lòng vì lo sợ đứa con mình không thể thành người hoàn chỉnh. Trẻ em bước chập chứng bước vào cổng trưởng đã khoác lên vai 5kg sách vở, một cái cặp lớn hơn cơ thể, những bài học cao siêu và một trọng trách lớn lao với gia đình. Cuối năm không được học sinh giỏi thì cản trở cho những năm học sau này. Tuổi còn nhỏ mà đã phải đọc hiểu một bài văn, biết trả lời câu hỏi có đầu có cuối trong khi bản chất thì chẳng hiểu thế nào là một câu hoàn chỉnh, phải học "cách" yêu Tổ quốc yêu đồng bào trong khi cái đơn giản nhất là yêu những thứ gần gũi xung quanh lại không được học. Tuổi nhỏ mà đã phải giải những bài toán với 3 dữ kiện, phải biết đọc và nghe tiếng Anh. Tư duy giáo dục lối mòn khiến những suy nghĩ non nớt ấy bị tổn thương nghiêm trọng, chúng đã được dạy cách đua tranh điểm cao điểm thấp, học cách hiếu thắng chỉ để đạt thành tích cho tập thế. Rõ ràng cái hiếu thắng ấy chỉ làm xấu đi tư duy trong lối sống khiến chúng trở nên bon chen, đố kỵ, dùi mài học tập chỉ để đạt được bằng cấp cho cha mẹ mở mày mở mặt, nhà trường hãnh diện tôn vinh nhưng nào ai có hiểu hệ lụy của những điều đó là gì, là xã hội đang sản sinh ra những robot không hơn với nhưng khối óc siêu việt, một cái đầu lạnh tanh và một trái tim rỗng.

Cùng với phương pháp giáo dục đó là những con người truyền đạt. Họ được ví là những người gieo trồng. Bản chất hạt giống là tốt, nhưng đất kém, phương pháp trồng kém kết hợp với người gieo trồng kém, vô trách nhiệm sẽ tạo nên một cái cây cong queo, khẳng khiu hay kể cả là những cái cây to lớn mập mạp nhưng lại đầy trái độc. Giáo viên bây giờ tôi đánh giá là những người thiếu trách nhiệm, thiếu niềm tin, thiếu tâm huyết. Khối óc và trái tim của họ bị xâm chiếm bởi cuộc sống cơm áo gạo tiền, bởi những mưu sinh vụn vặt, bởi sự giàu nghèo, hèn sang. Tôi luôn tôn trọng nghề giáo, đồng cảm với những vất vả khó khăn mà họ phải trải qua vì nhưng ưu đãi của nhà nước cho họ là quá thấp. Tôi luôn thấu hiểu những gian nan trong công cuộc ươm mầm thế hệ trẻ của họ. Nhưng tôi sẽ không bao giờ đồng tình với việc đẩy những đứa trẻ yếu kém ra khỏi công cuộc ươm mầm đó. Vì vốn dĩ chúng sinh ra làm người là để hưởng sự bình đẳng trong giáo dục, được quyền hưởng những đối xử bình thường nhất từ mọi nguồn lực trong xã hội. Tôi cho rằng vinh quang lớn nhất của nghề nhà giáo là biết giáo dục những đứa trẻ kém tư chất trở thành những đứa trẻ có đẩy đủ tư chất để vững vàng bước vào cuộc sống và trở thành công dân có ích. Và vinh quang đó không thể lấn át bởi cơm áo gạo tiền và càng không thể lấy nghề giáo để kinh doanh làm giàu.

Tôi không biết những người làm về giáo dục học hành cao siêu đến đâu, giáo sư hay tiến sỹ? họ đồng cảm đến mức nào với cha mẹ của những đứa trẻ, với giáo viên. Họ đã bao giờ đặt mình vào trẻ nhỏ, đặt dấu hỏi rằng ngày mình bước chân đi học mình ra sao và mình đã học thế nào để được như bây giờ? Họ cũng chỉ là con người như tôi như bao người làm cha làm mẹ, như bao đứa trẻ đang chịu đừng một nên giáo dục phản khoa học kia, chắc họ phải hiểu khối óc và trái tim cần điều gì. Tôi không có những mong ước quá lớn lao là con tôi phải thành ông nọ bà kia, phải giàu sang phú quý mà tôi chỉ mong nó hoàn thiện về suy nghĩ có trái tim biết yêu thương và một bộ não độc lập để suy nghĩ đúng sai. Hạnh phúc là nhìn con trẻ trưởng thành mỗi ngày vui tươi yêu cuộc sống, biết yêu bản thân, yêu cha mẹ ông bà, yêu xung quanh. Nhưng giờ trái tim chúng đang đập những nhịp khô cằn sỏi đá, học thuộc bài đấy, nhưng chẳng biết dùng để làm gì. Chúng đang sống gấp theo nhịp sống bon chen của cuộc đời, chẳng biết ngoài kia nắng gió là vì đâu, hoa ra trước hay trái có trước, mặt trời mọc để làm gì????

Xã hội lại tiếp tục rối tung lên vì những thứ không đầu không cuối, dở khóc dở cười. Rồi cứ cả tấn chuyện hài cười ra nước mắt như: bà mẹ VN anh hùng thi đại học được cộng điểm, phụ nữ quá 33 tuổi không được sinh con, trẻ con đi học vào lớp 1 không biết đánh vần được coi là tâm thần.... và hàng trăm sự kiện khóc cười đang vẫn còn tiếp diễn. Dạy chúng yêu Tổ quốc, yêu đồng bào nhưng nếu chúng đứng lên nói tiếng nói thể hiện hành đồng yêu nước thì cho là phản động chống đối. Vậy người nghĩ ra những thứ kia đang yêu cái gì???? Hàng hóa độc hại của Trung Quốc tràn lan thì chẳng lo quản lý để dân yên tâm sống, ngồi nghĩ ra nhưng thứ không đầu không cuối càng làm cho ly nước vốn đã đục ngầu càng thêm đục.

Tôi thương thế hệ trẻ đang trưởng thành lớn lên, ôm lấy những ước mơ mà do ai đó chủ định nhào nặn để rồi không ít thì nhiều sẽ lại vỡ vụn. Đến lúc đó sẽ ra sao????

12/07/2013